به گزارش خبرنگار بینالملل تازههای اقتصاد، صعود شتابان بهای جهانی مس در بازارهای بینالمللی طی روزهای اخیر، در نگاه نخست نشانهای از شکوفایی همهجانبه در این بازار قلمداد میشود؛ با این حال، لایههای زیرین زنجیره تأمین گویای بحرانی عمیق و کمسابقه در بخش فرآوری است.
این در حالی است که تضاد آشکار میان ثبت قلههای قیمتی جدید و سقوط تاریخی کارمزدهای پردازش، از دگرگونی بنیادین در توزیع ارزش افزوده پرده برمیدارد؛ نظمی تازه که در آن بنگاههای تبدیلکننده سنگ خام به فلز مصرفی توان سودآوری را از دست دادهاند و انحصار خلق ثروت تماما به دارندگان ذخایر کانسنگ واگذار شده است.
سقوط کارمزد پالایش و فروپاشی توجیه ذوب
بررسی شاخصهای صنعتی نشان میدهد که نرخ معیار کارمزد فرآوری و تصفیه برای سال ۲۰۲۶ در سطح بیسابقه صفر دلار به ازای هر تن تثبیت شده است؛ رقمی که در مقایسه با ۲۱٫۲۵ دلار در سال ۲۰۲۵ و ۸۰ دلار در سال ۲۰۲۴ کاهشی چشمگیر را نشان میدهد.
در این مدت، وضعیت در معاملات بازار نقدی وخیمتر بوده و به حدود منفی ۱۲۷ دلار سقوط کرده است؛ رخدادی که به نوشته اویلپرس، نشان میدهد واحدهای صنعتی برای دریافت حق پالایش سنگ معدن، عملا به استخراجکنندگان پول میپردازند. همچنین افزایش بیوقفه قیمت مس با وجود صفر شدن مارجین سود پالایشگاهها، بیانگر تسلط بیسابقه سمت بالادست بر نبض این بازار صنعتی است.
تنگنای بالادست و مازاد ظرفیت تحمیلی در آسیا
پایگاه تخصصی فستمارکتس منشأ این بحران را در انباشت نامتقارن زیرساختها نهفته میداند. بر این اساس چین از سال ۲۰۰۵ میلادی به این سو میزبان بیش از ۹۰ درصد رشد ظرفیتهای ذوب جهان بوده و امروز نیمی از فلز تصفیهشده دنیا را تولید میکند، توسعهای که تا پیش از این بر فرض نادرست همراهی عرضه معادن استوار بود.
با این حال، افت تولید شیلی به ضعیفترین تراز دو دهه گذشته، کاهش ۹٫۵ درصدی تولید آنتوفاگاستا، توقف معدن کوبره پاناما و بروز مشکلات فنی در پروژههای بزرگ کنگو و اندونزی، دسترسی به ماده اولیه را با قحطی ساختاری مواجه کرد و در پی آن، جنگ شدید برای دستیابی به کنسانتره خام، معادن را به قدرت بلامنازع میزهای مذاکره بدل ساخته و کارخانههای ذوب را با چالشهای وجودی سختتری روبهرو کرد.
سیاستهای تعرفهای واشنگتن و گسست لجستیک جهانی
متغیر کلیدی دیگری که به این آشفتگی ساختاری دامن زده، سیاستهای تجاری حمایتگرایانه در ایالات متحده است. هراس از اعمال قریبالوقوع تعرفهها بر شمش تصفیهشده، جریان این فلز را پیش از اجراییشدن مقررات به سوی بورس نیویورک روانه کرده است.
ماینینگداتکام در تحلیل خود مینویسد که طی این روند، ذخایر انبارهای بورس کالای آمریکا به حدود ۷۰۰ هزار تن اوج گرفته، در حالی که مجموع موجودی در بورس فلزات لندن و بورس شانگهای به سختی به ۳۰۰ هزار تن میرسد.
بر این اساس، اعوجاج ناشی از تنشهای تجاری و تخلیه بنادر بینالمللی، فشار بیسابقهای بر ترازنامه پالایشگاههای آسیایی تحمیل کرده و آنها را ناگزیر به واکنشهای انقباضی و کاهش ظرفیت نموده است.
پایداری شکاف عرضه در عصر گذار به انرژیهای پاک
نباید افزایش نرخ مصرف این فلز صنعتی در پیوند با زیرساختهای فناوری و اقلیم را پدیدهای مقطعی دانست، زیرا روند گسترش مراکز داده هوش مصنوعی، خطوط انتقال برق تجدیدپذیر و خطوط مونتاژ خودروهای الکتریکی تقاضایی پایدار و فزاینده را طلب میکند.
طبق بررسی مؤسسه مطالعات زمینشناسی ایالات متحده بر روی ذخایر فلزات حیاتی، در شرایطی که بهرهبرداری از یک کانسار مس دستکم یک دهه زمان نیاز دارد، فاصله عمیق میان آهنگ توسعه معادن با نیازمندیهای شتابان برقرسانی و فناوریهای نوین، شکاف عرضه این ماده استراتژیک را به معضلی بنیادین و بلندمدت مبدل کرده است.
در حال حاضر بازار جهانی مس وارد مرحلهای از دگرگونی تراز صنعتی شده است که در آن سودآوری عملیاتی از کارخانههای فرآوری سلب و به طور انحصاری به دارندگان منابع خام زیرزمینی منتقل گردیده است و در این بین دستیابی به رکوردهای قیمتی پیاپی، علامتی بیرونی از یک تنگنای فلجکننده در بخش تأمین مواد اولیه است.
نظر شما